.
1. Barkowo – kościół parafialny św. Marcina
historia:
1333 – pierwsza wzmianka o kościele
1550 – kościół przejęty przez protestantów
1654 – kościół w parafii rzymsko-katolickiej
1663 – wzmianka o odnowieniu kościoła przez Katarzynę Elżbietę von Hatzfeld-Gleichen
1760 – kościół splądrowany w czasie wojny siedmioletniej
1787 – ukończona budowa kościoła w obecnym stanie
1970-71 – wymiana posadzki
1972 – odmalowanie wnętrz (proj. W. Wojtczak)
1984 – wstawiono nowe ławki do kościoła
opis:
Kościół późnobarokowy, orientowany, murowany z cegły, otynkowany. Jednonawowy z jednoprzęsłowym prezbiterium zamkniętym apsydą. Nawa wewnątrz na planie elipsy, a na zewnątrz prostokąta. Od południa do prezbiterium przylega zakrystia, a od zachodu do nawy wieża na planie kwadratu. Prezbiterium ze sklepieniem żaglastym z bogatą dekoracją stiukową, a nawa z żaglastym z lunetami. Wieża dwukondygnacyjna zwieńczona późnobarokowym hełmem z kopułką. Ściany kościoła opięte pilastrami toskańskimi. Portal zachodni w formie pseudoportalu pilastrowego. Wyposażenie wnętrza w większości rokokowo-klasycystyczne z ok. 1790r.
warto zobaczyć:
•gotycką Pietę z końca XIV wieku
•ołtarz główny z obrazem św. Marcina z k. XVIII wieku
•chrzcielnicę w kształcie muszli z delfinami z k. XVIII wieku
•ambonę z postaciami aniołów i putta z Dekalogiem z k. XVIII wieku
•późnobarokowy krucyfiks z k. XVIII wieku
•rzeźbę św. Jana Nepomucena z k. XVIII wieku
•klasycystyczny prospekt organowy z ok. 1840 roku
2. Barkowo – kościół pomocniczy św. Antoniego (dawniej ewangelicki)
historia:
1561 – budowa pierwotnego kościoła drewnianego
1654 – kościół przejęty przez katolików
1742 – zbudowano nowy drewniany kościół z domem parafialnym i szkołą (w innym miejscu)
1829 – budowa obecnego ewangelickiego kościoła wsparta środkami hr. von Hatzfelda
1945 – ponownie przejęty przez katolików
opis:
Kościół klasycystyczny, orientowany, murowany z cegły i otynkowany. Jednonawowy na rzucie prostokąta z wieżą na planie kwadratu. Wnętrze salowe, kryte stropem, obiegają drewniane, dwukondygnacyjne empory. Wieża trójkondygnacyjna zwieńczona hełmem ostrołukowym. Ściany zewnętrzne świątyni boniowane, elewacje boczne siedmioosiowe opięte lizenami, pomiędzy nimi wysokie, smukłe okna.
warto zobaczyć:
•drewniane empory wewnątrz kościoła
•ołtarz główny klasycystyczny z 1830 roku pięknie wkomponowany w empory
•żeliwną chrzcielnicę z ok. 1830 roku
•kredens zakrystyjny z ozdobnymi okuciami z poł. XVIII wieku
•malowane stacje Drogi Krzyżowej z 1915 roku autorstwa J. Blacha (z kościoła parafialnego)
3. Bychowo – kościół pomocniczy św. Jana Nepomucena
historia:
1400 – duże prawdopodobieństwo, że w tym roku istniał już pierwotny kościół
1550 – kościół przejęty przez protestantów
1654 – kościół zwrócony katolikom
1726 – budowa obecnej świątyni z wykorzystaniem gotyckiej wieży
1956 – remont
1964 – remont
opis:
Kościół barokowy, orientowany, murowany z cegły i otynkowany. Kościół jednonawowy, trójprzęsłowy, na planie prostokąta z zaokrąglonymi bokami od wschodu. Prezbiterium węższe na planie kwadratu, jednoprzęsłowe, zamknięte trójbocznie. Od zachodu wieża na planie czworoboku wtopionego w nawę, a przy niej od północy klatka schodowa. Przy południowej ścianie prezbiterium zlokalizowana zakrystia. W nawie sklepienie nieckowe z lunetami i dekoracją stiukową, w prezbiterium zwierciadlane z lunetami z dekoracją stiukową, w zakrystii i przyziemiu wieży – krzyżowe. Elewacje nawy i prezbiterium podzielone lizenami, pod oknami płyciny o regencyjnym obrysie. Wieża siedmiokondygnacyjna, o dwu zarysowanych sekcjach, dolna oszkarpowana, górna ośmioboczna zwieńczona hełmem blaszanym, cebulastym z latarnią. Wyposażenie wnętrza w większości regencyjne z ok. 1726 roku.
warto zobaczyć:
•ołtarz główny ze stiukową nastawą z puttami i śś. Piotrem i Pawłem z 1 poł. XVIII wieku
•ambonę ze scenami męczeństwa św. Jana Nepomucena z 1 poł. XVIII wieku
4. Korzeńsko – kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego
historia:
1550 – kościół przejęty przez protestantów
1645 – kościół w rękach katolików i należy do parafii w Żmigrodzie
1666 – wzmianka o tryptyku późnogotyckim przy okazji wizytacji w parafii
1691 – erygowanie niezależnej parafii
1720 – rozebrano drewniany kościół ze względu na zły stan techniczny
1722-23 – budowa obecnego kościoła z fundacji kanonika Antoniego Lothara von Hatzfeld
1725 – poświęcenie nowego kościoła
XIXw. – kościół poddany przeróbkom
1936 – generalna renowacja obiektu mająca na celu przywrócenie pierwotnej formy
opis:
Kościół barokowy, orientowany, murowany z cegły i otynkowany. Kościół jednonawowy, trójprzęsłowy, na planie prostokąta z zaokrąglonymi bokami od wschodu, prezbiterium węższe na planie kwadratu, jednoprzęsłowe, zamknięte trójbocznie. Od zachodu wieża na planie kwadratu, a przy południowej ścianie prezbiterium zlokalizowana zakrystia. W nawie sklepienie kolebkowe spłaszczone z lunetami, w prezbiterium zwierciadlane z lunetami, w zakrystii krzyżowe. Elewacje pokryte dekoracją ramową w tynku. Wieża wtopiona w korpus, dwukondygnacyjna, nakryta hełmem cebulastym, w drugiej kondygnacji opilastrowana na narożach. Portal zachodni, kamienny z uszakami z bogatym i fantazyjnym zwieńczeniem.
warto zobaczyć:
•portal zachodni z pokrytymi blachą drzwiami z 1725 roku
•na dachu chorągiewki metalowe z literami alfa i omega oraz z datą 1731
•portal do zakrystii z prezbiterium z drzwiami obitymi blachą z okuciami z 1725 roku
•tabernakulum z aniołami
•zrekonstruowany ołtarz główny z nastawą w formie zdobnej regencyjnej ramy
•późnogotycki tryptyk szafkowy z XV wieku (przedstawienie główne w szafie: Pokłon Trzech Króli, na awersach: rzeżbione postaci śś. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty, na rewersach: malowana scena Zwiastowania NMP)
•ambonę regencyjną bogato zdobioną
•trójwieżowy prospekt organowy z 1725 roku
•chrzcielnicę barokową osadzoną na kamiennym, ośmiobocznym, późnogotyckim trzonie
•2 konfwsjonały z poł. XVIII wieku
5. Korzeńsko – dawny kościół ewangelicki
historia:
XVIIw. – do 1645r. informacje o duchownych ewangelickich
1861 – poświęcenie kościoła i utworzenie niezależnej parafii
1945 – od tego roku kościół użytkowany jako magazyn odzieży roboczej
1989 – kościół przekazany parafii rzymsko-katolickiej
1995 – remont świątyni
opis:
Kościół eklektyczny z elementami neoromańskimi, orientowany, murowany z cegły na podmurówce kamiennej. Kościół jednonawowy na planie prostokąta z niższą i węższą apsydą obudowaną zakrystią. Od zachodu czworoboczna wieża z kruchtą. Wzdłuż ścian nawy drewniane empory na filarach. Nawa posiada strop kasetonowy z ozdobnymi zwisami, apsyda sklepienie konchowe z malowidłami wici roślinnych. Bryła kościoła zwarta, wieża trójkondygnacyjna zwieńczona hełmem ostrosłupowym, pokrytym łupkiem i flankowanym narożnymi sterczynami.
warto zobaczyć:
•portal główny z dwuskrzydłowymi neogotyckimi drzwiami
•kamienny ołtarz główny z 1860 roku
•kamienną chrzcielnicę z 1860 roku
•barokowe ławki z kościoła parafialnego z ok. 1730 roku
6. Powidzko – kościół parafialny św. Jana Chrzciciela
historia:
1329 – pierwsza wzmianka o kościele
1524 – budowa nowego lub przebudowa starego kościoła przez proboszcza Jana Hartela
1563 – kościół przejęty przez protestantów
1645 – kościół przejęty przez katolików
1666 – wzmianka o drewnianym kościele ufundowanym przez Hermana von Hatzfelda (wzniesionym prawdopodobnie po 1645 roku)
1706 – wzmianka o dobrym utrzymaniu kościoła
1725 – kościół rozebrany ze względu na zły stan techniczny
1787-78 – wzniesienie obecnego kościoła parafialnego
1791 – kościół został poświęcony
1878 – remont kościoła (nowe tynki zewnętrzne)
1888 – remont kościoła (odmalowanie wnętrza, witraże)
1965 – odnowienie polichromii (również w 1967-68 i 1981-83)
opis:
Kościół barokowy z elementami klasycystycznymi, orientowany, murowany z cegły i otynkowany. Kościół jednonawowy, trójprzęsłowy, na planie prostokąta, prezbiterium węższe na planie kwadratu, jednoprzęsłowe, zamknięte trójbocznie. Od zachodu wtopiona w korpus wieża na planie kwadratu z kruchtą w przyziemiu, na osi nawy od południa kruchta, a przy południowej ścianie prezbiterium zlokalizowana zakrystia. W nawie, prezbiterium i zakrystii sklepienia kolebkowe z lunetami, w kruchtach krzyżowe. Podziały ścian wewnątrz świątyni oparte na zdwojonych pilastrach toskańskich dźwigających odcinki belkowania. Elewacje pokryte dekoracją ramową w tynku. Fasada z wieżą ujętą pilastrami toskańskimi i jońskimi. Wieża dwukondygnacyjna, nakryta hełmem z ażurową latarnią.
warto zobaczyć:
•barokowo-klasycystyczny ołtarz główny z ok. 1791 roku
•obraz MB Łaskawej ze Stojaniec z 2 poł. XVII wieku (przywieziony przez przesiedleńców z Ukrainy)
•gotycki krucyfiks z 3 ćw. XIV wieku
•barokowy krucyfiks z ok. 1800 roku
•piaskowcową płytę nagrobną Adama von Rogosowsky’ego zm. w 1678 roku (z pełnopostaciowym przedstawieniem rycerza)
•dzwon żeliwny ulany w 1899 roku
•mur cmentarny z klasycystyczną bramą z 1797 roku
•figurę św. Jana Nepomucena, neobarokową z ok. 1865 roku umiejscowioną na koronie muru
•budynek klasycystycznej plebani z ok. 1840 roku
7. Powidzko – dawny kościół ewangelicki obecnie w ruinie
historia:
1909 – wzniesienie kościoła
1945 – kościół zniszczony i nieużytkowany
opis:
Kościół neogotycki, orientowany, murowany z cegły licówki na kamiennej podmurówce. Jednonawowy z wieżą od zachodu zwieńczoną hełmem namiotowym krytym dachówką. Elewacje rozczłonkowane ostrołukowymi oknami.
warto zobaczyć:
•pozostałości cmentarza ewangelickiego
8. Radziądz – kościół parafialny św. Karola Boromeusza
historia:
1727-35 – wzniesienie kościoła z fundacji hr. Marianny von Hatzfeld
1844 – remont kościoła, pokryto hełm wieży blachą
1935 – remont mający na celu przywrócenie pierwotnego wyglądu świątyni
1971 – malowanie tynków
opis:
Kościół późnobarokowy, orientowany, murowany z cegły i otynkowany. Kościół jednonawowy, trójprzęsłowy, na planie prostokąta, nawa na zewnątrz na planie prostokąta, a wewnątrz owalu. Prezbiterium węższe na planie kwadratu, jednoprzęsłowe, zamknięte trójbocznie. Od zachodu wtopiona w korpus wieża z kruchtą na planie elipsy. Przy południowej ścianie prezbiterium zlokalizowana zakrystia, a przy północnej składzik (dawna kaplica). W nawie sklepienie nieckowe podzielone gurtami z dekoracją stiukową. Prezbiterium kryte płaską kopułą, zakrystia i dawna kaplica sklepieniami zwierciadlanymi. Podziały ścian wewnątrz świątyni oparte na pilastrach toskańskich, pomiędzy którymi wysokie wnęki z oknami. Elewacje obiega belkowanie wsparte na pilastrach doryckich, pomiędzy nimi uszakowe obramienia okien, a pod nimi płyciny. Wieża dwukondygnacyjna zespolona z korpusem przy pomocy bogatych spływów wolutowych, nakryta hełmem namiotowym. Portal główny z 1735 roku. Wyposażenie w większości barokowe z ok. 1735 roku.
warto zobaczyć:
•ołtarz główny z obrazem św. Karola Boromeusza z ok. 1735 roku
•drewnianą emporę muzyczną o wklęsło-wypukłej balustradzie
•witraż z herbem Hatzfeldów z ok. 1735 roku
•portal z 1735 roku z okuciami z epoki
9. Żmigród – kościół parafialny Świętej Trójcy
historia:
1414 – wzmianka o kościele (również 1458 i 1471)
1481 – kościół wymieniany jako parafia NMP
1506 – właściciel dóbr Zygmunt von Kurzbach funduje spiżowy dzwon
1577 – przekazanie kościoła ewangelikom
1595 – położenie kamienia węgielnego pod obecny kościół budowany obok starego drewnianego
1603 – fundator świątyni Adam von Schaffgotsch pochowany w krypcie kościoła
1607 – zakończenie budowy, stary kościół służy do nabożeństw w języku polskim
1654 – zwrócenie nowego kościoła katolikom
1702-04 – przebudowa kościoła po pożarach i barokizacja wnętrza
1725 – konsekrowanie kościoła
1730 – budowa kaplicy Krzyża Świętego
1739 – ukończenie obrazu Adoracji relikwii Krzyża Św. do ołtarza głównego autorstwa Feliksa Antoniego Schefflera
1779 – pochowano w krypcie Adama von Hatzfelda
1784 – zawieszono 2 dzwony na wieży
1818 – remont organów
1840 – hełm wieży pokryty nową blachą
1863 – renowacja fresków w kaplicy Krzyża Świętego
1868 – położono kamień węgielny pod nowe neogotyckie prezbiterium
1869 – ukończono nowe prezbiterium i oblicowano kościół nową cegłą fabryczną
1914 – założono nowe organy
1948 – odmalowano wnętrza
1964 – odnowiono elewacje
opis:
Kościół manierystyczny z elementami gotycyzującymi i neogotyckim prezbiterium oraz elewacjami, orientowany, murowany z cegły, częściowo otynkowany. Kościół trójnawowy o układzie bazylikowym, czteroprzęsłowy, od zachodu dodatkowe przęsło z kaplicami, kruchtą, emporą muzyczną i wieżą. Prezbiterium węższe, podniesione, jednoprzęsłowe zamknięte pięciobocznie. Od północy przylega zakrystia z przedsionkiem, a od południa składzik z lożą powyżej. Na osi trzeciego przęsła od północy i południa kruchty z XVII i XVIII wieku. Przy czwartym przęśle od południa przylega do nawy sześcioboczna kaplica Krzyża Świętego. Sklepienia nawy głównej, bocznych i kruchty południowej – kolebkowe z lunetami; prezbiterium, składziku, loży i zakrystii – neogotyckie, krzyżowo-żebrowe; kaplicy południowej i empory – krzyżowe; kaplicy północnej – nieckowe; kruchty północnej – kopulaste, a kruchty zachodniej krzyżowe. Kaplica Krzyża Świętego z ok. 1730 nakryta kopułą z latarnią. Na zewnątrz ściany naw, prezbiterium i wieży opięte szkarpami. Wieża pięciokondygnacyjna, czteroboczna, w najwyższej kondygnacji ośmioboczna z zegarem, zwieńczona hełmem kopulastym. Od zachodu w przyziemiu wieży manierystyczny portal z ok. 1607 roku z kartuszem Adama von Schaffgotsch i jego żony.
warto zobaczyć:
•neogotycki ołtarz główny z 1869 roku
•barokowe ołtarze boczne
•pięciowieżowy prospekt organowy z ok. 1870 roku
•rzeźby świętych z ok. 1715 (MB Bolesna, św. Józef z Dzieciątkiem i św. Florian) i 1745 (św. Jan Nepomucen, śś. Matylda i Klara)
•kamienne pomniki nagrobne z płaskorzeźbami lub inskrypcjami z XVI, XVII i XIX wieku
•w nawach bocznych stiukowe dekoracje na sklepieniach w formie zworników o kształtach główek aniołów, kobiecych i lwich
•w nawie głównej dekorację stiukową na sklepieniu w formie pycin
•portal zachodni manierystyczny z bogatym zwieńczeniem z ok. 1607 roku
•malowidła ścienne w kaplicy Krzyża Świętego z ok. 1730 roku
•ołtarz rokokowy w kaplicy Krzyża Świętego, bogato dekorowany z ok. 1740 roku
•przy murze przykościelnym późnobarokową figurę św. Jana Nepomucena z 1728 roku na cokole z kutą kratą
10. Żmigród – kościół filialny św. Stanisława Kostki
historia:
1742 – podjęcie decyzji o budowie kościoła protestanckiego na koszt gminy
1743 – poświęcenie kościoła (świątynia szachulcowa, bez wieży)
1842 – pierwsze ufundowane dzwony dla świątyni
1853 – zlecenie projektu na nowy murowany kościół
1854 – położenie kamienia węgielnego pod nowy kościół
1859 – wykonanie witraży
1860 – poświęcenie nowych dzwonów i ołtarza głównego
1861 – poświęcenie oddanego kościoła
lata 70. XXw. – odmalowanie ścian i remont
opis:
Kościół neogotycki, zwrócony prezbiterium na zachód, murowany z cegły, detal ze sztucznego kamienia. Kościół jednonawowy z transeptem, zbudowany na planie krzyża łacińskiego. Nawa czteroprzęsłowa, prezbiterium półtoraprzęsłowe zamknięte pięciobocznie. Od północy i południa prezbiterium zakrystie na planie ośmioboku. Od wschodu wieża wtopiona w korpus z kruchtą w dolnej kondygnacji. Nawa i transept kryte ozdobnym stropem belkowanym, w prezbiterium i zakrystiach sklepienia gwiaździste, żebrowe. Na zewnątrz kościół opięty szkarpami z ozdobnymi szczytami. Wieża czterokondygnacyjna, zwieńczona hełmem namiotowym. Od frontu portale ze sztucznego kamienia. Wyposażenie neogotyckie.
co warto zobaczyć:
•ołtarz główny z Grupą Ukrzyżowania z XIX wieku
•marmurową ambonę z XIX wieku
•trójdzielny prospekt organowy z XIX wieku
•rokokowe rzeźby z ok. 1745 roku
żródło: Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T.IV, Zesz.3. Województwo wrocławskie, Milicz, Żmigród, Twardogóra i okolice, Warszawa 1997
tekst: Marcin Mazurkiewicz
No related posts.